De dagen worden korter, de ochtenden kouder, en overal in de tuin liggen de eerste bladeren. Tijd om alles aan te harken en de tuin spic en span de winter in te sturen, denk je misschien. Maar wie zijn tuin nu helemaal kaal en opgeruimd maakt, doet zichzelf en de dieren in de tuin geen plezier. Een goede herfstbeurt is een kwestie van de juiste dingen op het juiste moment doen, niet van alles wegharken wat los en vast zit.
Blad hoort niet in de container
Een dikke natte laag blad op het gazon verstikt het gras eronder en trekt ongedierte aan, dus helemaal laten liggen is geen optie. Hark op een droge dag, dan blijft het blad luchtig en werk je een stuk sneller. Maar gooi het daarna niet in de groene container. Onder heesters en border gelegd houdt een laag blad de bodem warm en beschermd tegen vorst, en in het voorjaar heb je er weer voedingsrijke grond aan over. Een deel op de composthoop is ook prima, zolang je het mengt met wat groenafval zodat het niet gaat klonteren.
Je gazon wil nu een kortere beurt, geen kale
Maai je gazon nog gewoon door tot de eerste vorst, maar zet het mes iets hoger dan je in de zomer zou doen. Gras dat de winter ingaat met wat lengte overleeft kou en natte grond beter dan kort gemaaid gras, dat sneller kale plekken en mos krijgt. Was je gazon deze zomer bruin en dor door de droogte? Dan is dit najaar het moment om het weer op te bouwen, want de grond is nu vochtig genoeg voor graszaad om echt aan te slaan.
Snoeien mag, maar niet alles
Dode, zieke of beschadigde takken kun je nu prima wegknippen, net als lange scheuten die bij storm kunnen afbreken. Rozen snoei je licht terug, niet tot op de stam. Hortensia's laat je juist met rust: de uitgebloeide bloemen beschermen de nieuwe knoppen tegen vorst, en pas in het voorjaar snoei je ze weg. Voorjaarsbloeiers zoals forsythia en sering laat je ook staan, die zetten nu al hun knoppen voor volgend jaar aan. Snoei je die nu weg, dan bloeien ze in maart voor niks.
Tuinmeubels vragen om een ademende hoes
Regen is in een Nederlandse herfst een gegeven, en tuinmeubels die wekenlang nat blijven trekken schimmel en houtrot aan. Gebruik een hoes die ademt, geen plastic zeil dat vocht vasthoudt. Kussens en zachte materialen haal je sowieso binnen. Heb je je tuin dit jaar juist ingericht als extra zitkamer buiten, dan loont het om even te lezen hoe je die ruimte ook in de koudere maanden bruikbaar houdt, met de juiste bescherming blijft een buitenkamer langer overeind dan je denkt.
Potplanten en buxus hebben nu al bescherming nodig
Niet elke tuinplant kan tegen strenge vorst, en juist planten in een pot zijn kwetsbaarder dan planten in de volle grond, omdat de kou van alle kanten bij de wortels kan komen. Zet potten dicht tegen een muur of tegen elkaar aan, en vul de ruimte ertussen op met stro of bladeren als extra isolatie. Een pot met noppenfolie inpakken werkt ook, zolang je de plant zelf niet mee inpakt. Buxusbollen en andere wintergroene struiken in pot zet je het liefst nog even in de zon, dan komen ze sterker de winter in. Heb je een stamroos in de border staan, gooi dan een heuveltje aarde over het kwetsbare oculatiepunt en wikkel de kroon in coniferentakken of een rozenzak.
Het najaar is een tweede kans voor je moestuin
Wie in juni te laat was om te beginnen, krijgt nu een herkansing. Winterpeen, veldsla, spinazie en andijvie kun je nog uitzaaien of uitplanten, en winterharde tuinbonen en pootgoed van knoflook gaan nu juist de grond in voor de oogst van volgend jaar. Check wel dagelijks op slakken, die zijn in een vochtige herfst extra actief en kunnen een jonge aanplant zo weer leegvreten. Begon je je moestuin dit jaar pas in juni, dan is dit hét moment om er alsnog een tweede oogst uit te halen.
Dit is het beste cadeau voor de egels in je tuin
Een tuin hoeft de winter niet in als steriele showroom. Egels, lieveheersbeestjes en andere nuttige beestjes gebruiken bladhopen en takjes als schuilplek, en juist een beetje rommel in een hoekje is goed voor het leven in je tuin. Heb je snoeiafval liggen, gooi het op een hoop in een rustig hoekje. Egels gaan er in winterslaap, en de vertering binnenin houdt de hoop de hele winter warm. Natuurmonumenten raadt ook aan om nestkastjes nu leeg te halen en met heet water schoon te maken, oud nestmateriaal kan namelijk ziektes bij vogels overdragen.
Controleer intussen ook meteen de rest van de tuin. Losse tegels, een rammelende schutting of tuinverlichting die het niet meer doet, val je nu sneller op, en ze zijn nu makkelijker te repareren dan met natte handen in de kou. Een uurtje inspecteren nu bespaart je in het voorjaar een hoop gedoe, en je tuin start het nieuwe seizoen meteen goed.