De tuin oogt in september nog vol, maar wie nu niets doet, kijkt in april naar kale border. De bloembollen die je deze maand de grond in stopt, bepalen namelijk grotendeels hoe kleurrijk je tuin volgend voorjaar is. Tulpen, narcissen en krokussen hebben allemaal een koudeperiode nodig voordat ze kunnen bloeien, en die periode begint nu. Wacht je tot maart, dan is het simpelweg te laat.
Waarom je nu al aan het voorjaar denkt
Bloembollen werken anders dan de meeste planten. Ze hebben in de grond een aantal weken kou nodig om de bloem in de bol te laten ontwikkelen, een proces dat vernalisatie heet. Zonder die koude periode blijft de bol klein en komt er geen bloem, of een veel zwakkere. Daarom plant je tulpen, narcissen, krokussen en sierui in het najaar, tussen half september en eind november, met de bodemtemperatuur als richtlijn: zodra de grond onder de 10 graden zakt, is het moment aangebroken.
Er is nog een praktisch voordeel. In september is de grond nog warm en werkbaar, terwijl je in december vaak met bevroren of drassige grond te maken krijgt. Wie te lang wacht, staat in de regen met een schop en een zak bollen die eigenlijk al drie weken in de grond hadden gemoeten.
Welke bollen kies je voor jouw tuin
Niet elke bol vraagt om dezelfde aanpak of plek. Een paar vaste waarden voor een Nederlandse tuin:
- Narcissen zijn de makkelijkste keuze. Ze zijn giftig voor woelmuizen en eekhoorns, dus je verliest zelden een bol aan knagers, en ze komen jaar na jaar terug zonder dat je iets hoeft te doen.
- Tulpen geven de meeste kleur, maar bloeien vaak maar twee tot drie jaar echt goed door. Reken erop dat je ze regelmatig moet aanvullen als je elk jaar een volle border wilt.
- Krokussen bloeien als eerste, vaak al eind februari, en zijn ideaal om door je gazon te verspreiden voor een natuurlijk effect.
- Sierui (allium) bloeit later, in mei en juni, en overbrugt zo de periode tussen de vroege bollen en je vaste planten.
Combineer minimaal twee soorten met een verschillende bloeitijd, dan heb je van februari tot juni steeds iets in bloei staan in plaats van één drukke week in april.
Diepte en afstand bepalen het resultaat
De meest gemaakte fout is te ondiep planten. Een vuistregel die altijd werkt: plant een bol op een diepte van twee tot drie keer de hoogte van de bol zelf. Voor een tulp betekent dat ongeveer 15 centimeter, voor een klein krokusbolletje is 5 tot 8 centimeter genoeg.
Plant bollen bovendien in groepjes van tien tot vijftien stuks bij elkaar, met een paar centimeter tussenruimte, in plaats van los verspreid over de border. Een enkele bol hier en daar oogt al snel karig, terwijl een dichte groep meteen een vol effect geeft zodra de eerste bloemen doorkomen. Zet de punt van de bol naar boven, en check bij twijfel welke kant dat is: bij de meeste bollen zie je een spits uiteinde (de punt) en een platter, vaak iets beschimmeld ogend deel (de wortelbasis).
Combineer met vaste planten voor een langere show
Bollen bloeien kort en het blad blijft daarna nog wekenlang lelijk staan terwijl de bol zijn reserves aanvult voor volgend jaar. Plant ze daarom tussen vaste planten die pas later in het voorjaar uitlopen, zodat nieuw groen het verwelkende bolblad camoufleert. Heb je vorig jaar al lupines geplant, dan is dat een perfecte combinatie: de lupines komen pas in mei goed op gang, precies wanneer je tulpenblad wilt wegwerken.
Wie de tuin dit jaar al heeft aangepakt volgens de tuintrends van dit voorjaar, kan bollen ook goed inzetten om de overgang tussen seizoenen te verzachten. Een border die er in februari al kleurrijk uitziet, voelt minder kaal aan dan een tuin die pas in mei wakker wordt.
Laat een hoekje van je tuin bewust rommelig
Terwijl je nu bezig bent met plannen voor het voorjaar, is het ook het moment om te bedenken wat je juist niet opruimt. Uitgebloeide vaste planten en een laag herfstblad in de border zijn geen rommel, maar winterkwartier voor insecten, egels en vogels. Natuurjournalisten en onderzoekers wijzen er steeds vaker op dat een te net "winterklaar gemaakte" tuin juist slecht is voor het bodemleven, terwijl bladeren en holle stengels bescherming bieden tegen vorst.1 Laat dus gerust een hoek van de border ongeschoren staan tot maart, ook al voelt dat in eerste instantie onaf.
Heb je weinig budget voor een grote make-over dit najaar? Bloembollen zijn juist een van de goedkoopste manieren om je tuin er volgend jaar duurder uit te laten zien. In ons artikel over een tuin maken voor weinig geld staan meer manieren om met kleine ingrepen groot effect te bereiken, en bollen passen daar naadloos bij.
Dit is wat je dit weekend al kunt doen
Je hoeft niet meteen een hele border om te spitten. Begin klein: koop een netje narcissen en een netje krokussen, kies een plek die je vanuit het raam ziet, en plant ze in groepjes op de juiste diepte. Zet in je agenda dat je over twee weken de tulpen erbij plant, dan spreid je het werk en voorkom je dat alles tegelijk moet gebeuren op een regenachtige zaterdag. Over een half jaar loop je door dezelfde tuin en zie je precies waarom je dit weekend de moeite waard was.